Uniek parkeerproces in Winschoten

De gemeente Winschoten heeft anderhalf jaar gewerkt aan een nieuwe parkeernota. Een nota die bestaat uit drie werkbare delen die de gemeente de komende jaren zal uitvoeren. De parkeervisie die de beleidsmedewerker Verkeer & Vervoer van de gemeente, samen met Mobycon heeft opgesteld, houdt goed rekening met alle toekomstige ontwikkelingen. Dankzij het proces waarin alle belanghebbenden zijn betrokken, zijn alle relevante aspecten aan bod gekomen en biedt de parkeernota een goed uitgangspunt voor de komende tien jaar.

De parkeernota is vol enthousiasme opgesteld en heeft ook op de steun van veel betrokkenen kunnen rekenen. In februari 2008 heeft het College van B&W de nota aangenomen. Tijdens de inspraakprocedure zijn geen fundamenteel andere zienswijzen binnengekomen. Prettig, want dit betekent dat de nota nauwelijks gewijzigd hoeft te worden en de gemeente ermee aan de slag kan!

De start
Eind 2005 heeft Ruurdjan Bakker, beleidsmedewerker Verkeer & Vervoer bij de gemeente Winschoten, de parkeersituatie onder de loep genomen. Bakker: “Mijn voorganger had een gedegen parkeervisie opgesteld waarmee ik een aardig beeld kreeg. Ik miste echter een doorkijk naar 2016. Veel belangrijke toekomstige ontwikkelingen waren niet in de visie verwerkt. Daarnaast was alleen een parkeertelling gehouden en niet echt een kentekenonderzoek, zodat ik niet wist welke doelgroepen waar op welk moment parkeren. Bovendien is in 2005 een Gemeentelijk Verkeers- en Vervoerplan opgesteld, waarin een aanbeveling is gedaan om ook toekomstige parkeerontwikkelingen te onderzoeken.” Reden temeer om snel van start te gaan met het verfijnen van de liggende parkeernota. “Samen met Mobycon heb ik een nieuwe parkeernota opgesteld waarmee we de komende tien jaar vooruit kunnen. Zeker met de regiofunctie die Winschoten heeft, vind ik het belangrijk om voor alle doelgroepen deze functie goed te kunnen blijven vervullen”, benadrukt hij.

Vertegenwoordiger van het Wijkplatform Centrum Jan Hoving zegt: “Wij hebben goed zicht op de ontwikkelingen in het centrum. Zo hebben we kunnen zien dat de laatste jaren de druk op het P&R-station toeneemt, er gevaarlijke situaties ontstaan, de parkeerdruk in het centrum toeneemt en dat het bijvoorbeeld wenselijk is meer ondergronds te parkeren. Ik ben van mening dat we als wijkplatform een grote inbreng hebben gehad. Punten die we hebben aangeroerd heb ik teruggevonden in het rapport. Er wordt echt iets mee gedaan. Ik ben blij met hoe het proces is doorlopen; het kost tijd in het begin, maar je ziet dat je die tijd in het besluitvormingsproces weer terugpakt.”

Stad in ontwikkeling
“Winschoten is een prachtige stad, die veel bewoners uit omliggende dorpen voorziet in bijvoorbeeld hun winkelbehoefte, ziekenhuisvraag en theaterwensen. Een echte regiofunctie.” Trots voegt Bakker eraan toe: “Wist je eigenlijk dat Winschoten de langste winkelstraat van Nederland heeft? Maar liefst 800 meter aaneengesloten. Met dit feit en andere ontwikkelingen in het achterhoofd, is het dus van belang dat we goed inzicht hebben in wat de parkeervraag zal worden en hoe deze zich verhoudt tot de parkeernormen. Deze vragen zijn met behulp van het parkeerrekenmodel DYPA+ beantwoord en verwerkt in een gedragen visie. Want juist de mening van wijkplatformen, politie, ondernemers, horeca, Veilig Verkeer Nederland en overige belangengroeperingen diende om onze onderzoeksresultaten te staven en de visie te verfijnen”, licht hij toe.

Veranderingen

De komende jaren gaat er veel veranderen in Winschoten. De belangrijkste ontwikkelingen zijn:

• De bouw van ‘de blauwe stad’ waar 1500 woningen worden gebouwd in het hogere segment in de regio. Dit maakt Winschoten nog aantrekkelijker. De verwachting is dat de nieuwe bewoners gebruik gaan maken van faciliteiten in het centrum.
• De ontwikkeling van een nieuw cultuurcentrum waarin theater, supermarkt, muziekschool en bibliotheek worden verenigd. Dit zal veel gevolgen hebben voor de verkeers- én parkeerbewegingen. Zo bereidt men al de bouw voor van een ondergrondse parkeergarage (ruim 400 parkeerplaatsen).
• De herinrichting van het Marktplein; in navolging van andere steden zal het plein autovrij worden gemaakt. Dit betekent een verlies van 160 parkeerplaatsen, die in de omgeving gecompenseerd zullen moeten worden.
• De invulling van een onderwijscampus vlakbij het station. Hierin zullen verschillende scholen worden gehuisvest. De schoolgebouwen die daardoor leeg komen te staan, zullen waarschijnlijk worden gebruikt om nieuwe woningen te realiseren. Vanzelfsprekend brengt dit een extra parkeerdruk met zich mee.

Henk Meijer, projectleider van het grootste stedelijke herontwikkelingsproject – het noordelijk centrumgebied waaronder het Cultuurhuis – vond het prettig al in een vrij vroeg stadium deel te nemen aan de werkgroepoverleggen. “Het proces is goed georganiseerd en de juiste partijen zaten om tafel. Daardoor is de vaststelling van de nota verrassend snel en soepel verlopen. Mijn enige kanttekening is dat ik voor de eindfase meer tijd had gewild, omdat de projectleiders toen omwille van de planning onder druk zijn gezet.”

Het proces
Bakker vertelt: “Eind 2005 zijn we gestart met de vaststelling van het hele onderzoeksgebied waarna we parkeertellingen en een doelgroepenonderzoek – aan de hand van een kentekenonderzoek – hebben gehouden. Daardoor is de huidige situatie goed geïnventariseerd. Deze gegevens zijn verzameld in een onderzoeksmap en verwerkt in het dynamische parkeerrekenmodel. Vervolgens hebben we een parkeervisie op hoofdlijnen opgesteld en zijn mogelijke gevolgen in het model inzichtelijk gemaakt. Maar voordat het zover was, hebben we met de gemeenteraad van gedachten gewisseld over een aantal stellingen. Dit heeft de raadsleden geprikkeld om na te denken over vraagstukken waarmee we geconfronteerd zijn en hen ook gedwongen om hierin stelling te nemen.” Hij is van mening dat de gemeenteraad zich daardoor duidelijk betrokken voelde bij de opstelling van de parkeernota: “Vergeet niet dat veel raadsleden zelden of nooit te maken krijgen met een parkeernota. Raadsleden zitten gemiddeld zo’n vier jaar en een parkeernota wordt meestal maar eens per tien jaar opgesteld. Een redelijk unieke situatie dus.”

Andere belanghebbenden
Buiten de gemeentelijke werkgroep waarin verschillende disciplines van de gemeente zitting hadden, is veel aandacht besteed aan alle belanghebbenden. “Ons doel was een gedragen parkeernota. Daarom hebben we na het onderzoek belangengroeperingen geïnterviewd. We hebben een vragenlijst opgesteld, waarna we onder meer alle wijkplatformen in Winschoten hebben benaderd met het verzoek twee afgevaardigden op te geven die we hebben mogen interviewen. Maar ook politie, ondernemersverenigingen, horeca, VVN, projectleiders van binnenstedelijke projecten en de belangenvereniging voor gehandicapten hebben we persoonlijk gesproken”, vertelt Bakker gedreven. “Hieruit bleek veelal dat de onderzoeksresultaten klopten met de praktijk. Dit heeft ons behoed voor het maken van ‘fouten’. Zo hebben handhavers bijvoorbeeld aangegeven dat er op bepaalde punten zeker voorzien moet zijn in laad- en losplaatsen, omdat het in de huidige situatie niet goed is geregeld en tot gevaarlijke situaties kan leiden. Ook is duidelijk geworden dat ons voorstel waarin eerst parkeren door bewoners, dan bezoekers en tenslotte door werknemers wordt gefaciliteerd, door alle partijen wordt gedragen. Zeer belangrijk was uiteraard de input van projectleiders binnenstedelijke projecten. Met hen hebben we in kaart kunnen brengen welke parkeerbehoefte er in de toekomst op verschillende plaatsen in Winschoten lijkt de ontstaan. Van de belanghebbenden heb ik veel positieve reacties gekregen. En dat blijkt ook uit het resultaat. De ingebrachte zienswijzen in het inspraaktraject dienden vooral als aanvulling op de Parkeernota en de fasering van maatregelen.”
Bakker meent dat het belangrijk is om mensen bij de totstandkoming van de parkeernota te betrekken, júist om draagvlak te creëren. “Gevoel en werkelijkheid kunnen zo goed aan elkaar worden getoetst en mensen kunnen op deze manier hun steentje bijdragen. Zelfs als ze niets op de basisvisie hebben aan te merken, betekent het dat hun gevoel positief is beïnvloed. Vaak zie je dat mensen alleen al afhaken door het feit dat hen iets wordt opgelegd, terwijl ze aanvankelijk op de inhoud niets hebben aan te merken. Het gaat juist om de betrokkenheid en de mogelijke inspraak. Ik denk dat we er goed in zijn geslaagd om alle partijen voldoende ruimte te bieden en dat we genoeg aandacht hebben gehad voor alle gevoelens en deze ook hebben benoemd in onze visie. Wat niet wegneemt dat je natuurlijk nooit ieders wensen één op één kunt inwilligen. Gebleken is dat dat ook niet hoeft, mits er maar wel gehoor is voor een ieders ideeën.”

Harry Jansema, wethouder Verkeer van de gemeente Winschoten, is erg te spreken over de wijze waarop de parkeernota tot stand is gekomen: “Ondanks het feit dat het proces in eerste instantie wat stroperig begon, is het overleg met belanghebbenden een uitstekende basis geweest voor het draagvlak in de toekomst, waar we nu nog profijt van hebben. Iedereen heeft met veel plezier meegewerkt en ik heb bij de presentatie van het ontwerp aan burgers en andere betrokkenen gemerkt dat zij veel kennis van zaken hadden waardoor men onze uitleg goed begreep. Het tweede deel van het proces heeft dus wel degelijk veel tijdwinst én draagvlak opgeleverd”.

De inhoud
Nadat in het proces alle gevoelens en ervaringen zijn geïnventariseerd via interviews heeft Mobycon, samen met de gemeente de parkeervisie opgesteld. Na het vaststellen van de parkeervisie is deze gedetailleerd uitgewerkt in de vorm van een parkeernota, waarin de parkeerkundige, juridische, financiële en organisatorische aspecten van de visie verder zijn uitgediept. Dit heeft geresulteerd in een meerjarenuitvoeringsprogramma.
“De inhoudelijke aanpak van een onderzoeksmap, parkeervisie en parkeernota met gedetailleerde uitwerking is heel prettig”, aldus Bakker. “Het eerste deel bestaat uit een soort nulmeting waaraan we heel makkelijk tussentijdse metingen en onderzoeksresultaten kunnen toevoegen. Het volgende deel geeft een planhorizon van tien jaar op hoofdlijnen. En het laatste deel bevat een gedetailleerde meerjarenplanning waarmee we direct aan de slag kunnen.”

Parkeernota in drie delen

• Onderzoeksmap met resultaten van het parkeeronderzoek, DYPA+-berekeningen (parkeerbalans en scenario’s) en subjectieve onderzoeken.
• Parkeervisie op hoofdlijnen voor het te volgen parkeerbeleid tot 2016. De gemeenteraad heeft de kaders voor de visie in het beginstadium uitgezet.
• Parkeernota met een gedetailleerde uitwerking van de parkeervisie. Hierin hebben we niet alleen aandacht geschonken aan de verkeers- en parkeerkundige kant van het beleid, maar ook aan de juridische, financiële en organisatorische uitwerking van het gemeentelijke parkeerbeleid.

Harry Beyering, coördinator Parkeerbeheer in Winschoten vond het prettig om mee te mogen praten in het werkgroepoverleg: “Mijn collega en ik hebben vanuit de praktijk goed kunnen aangeven hoe het met de parkeerdruk gesteld is en we zijn nog nooit zo direct betrokken geweest in het voortraject. Ik heb het als positief ervaren, maar blijf uiteraard benieuwd naar de uitvoering in de praktijk.”

De uitvoering
Medio mei is de parkeernota in de gemeenteraad gekomen. “In 2008 wil ik de parkeerverordening schrijven”, zegt Bakker. “Fysieke maatregelen zullen zo snel mogelijk hierna worden getroffen. Maar de theoretische onderleggers hoop ik in 2009 al grotendeels klaar te hebben”, besluit hij.

Jacob Brink, adviseur Verkeer bij de politie, vond het een leuk en prettig overleg: “Ik kan het proces alleen maar toejuichen. Iedereen is erbij betrokken. Ik kan natuurlijk aangeven wat ik op straat zie, maar een ondernemer kan vanuit zijn positie sommige punten veel beter aangeven. Dat is gebeurd en er is goed naar geluisterd. Daardoor is het bijzonder voortvarend en plezierig verlopen.”

Leerpunten / ervaringen

• Voor het opstellen van een gedegen parkeernota moet zeker een jaar worden uitgetrokken. ‘Onze’ negen maanden waren veel te krap gepland.
• Met name de start van het proces moet goed worden begeleid en strak worden gepland. In Winschoten liep het tweede deel van het proces gestroomlijnd; het eerste deel had waarschijnlijk sneller gekund met een snellere en strakkere planning.
• Gewaakt moet worden voor te snel ‘doorduwen’ in de eindfase; betrokkenen moeten niet het idee krijgen al te veel onder druk te worden gezet.
• De parkeernota moet worden opgesteld door een senior parkeerdeskundige om precaire zaken goed te kunnen benoemen en beschrijven, herkenbaar voor alle doelgroepen. Dit komt het draagvlak ten goede en voorkomt vertragingen in het proces.
• De overlegstrategie is goed om gevoelens te inventariseren, naast de inventarisatie van harde (parkeer)gegevens. Dit levert gedurende het hele traject tijdwinst én draagvlak op.
• De kaderstelling door de gemeenteraad is twijfelachtig in het dualistisch systeem. De gemeenteraad heeft immers vooral een controlerende functie en daardoor had de sessie mogelijk teveel open eindjes. Het betrekken van de gemeenteraad is echter wel zinvol/noodzakelijk, de invulling zou anders kunnen.
• De betrokkenheid van partijen leidt altijd tot een mildere houding tegenover het opgestelde plan, zelfs als er nog discussiepunten overblijven. Het feit dat de mening is gehoord en verwerkt (niet per sé gehonoreerd) in de nota geeft vertrouwen en biedt transparantie in keuzes.