Safety Scan: maak(t) bedrijven bewust

Samenvatting
Door de (transport)bedrijven bewust te maken van de bedrijfseconomische kosten van schades en ongevallen, ontstaat er een ‘drive’ naar veiliger bestel- en vrachtverkeer. Dit is in Noord-Nederland gebeurd via de projecten Veiligheid en Bereikbaarheid. Vervolgens kunnen via be-drijfsbezoeken met de Safety Scan deze bedrijven op de goede weg worden geholpen met tailor-made adviezen over hoe zij hun schadepreventiebeleid vorm kunnen geven, en daarmee meteen hun bijdrage leveren aan de verkeersveiligheid. Dat is de basis van de projecten ‘Safety Scan’ in Noord-Nederland, de Stadsregio Arnhem Nijmegen en de provincie Overijssel.

Trefwoorden
Verkeersveiligheid, bestelverkeer, vrachtverkeer, schadepreventie.

Introductie
Per jaar vinden in Nederland circa 500.000 schadegevallen plaats met bestelauto’s. Deze schade-gevallen variëren van ongevallen met dodelijke afloop tot het foutief inparkeren. Wat deze onge-vallen gemeen hebben, is dat ze leiden tot aanzienlijke bedrijfseconomische en maatschappelijke kosten. En juist hier valt voor het bedrijfsleven nog flinke winst te boeken: de daadwerkelijke kosten van een schade zijn veel hoger dan men vaak denkt terwijl er veel goedkope en effectieve manieren zijn om schades te voorkomen.

Het Ministerie van Verkeer & Waterstaat werkt actief aan de verkeersveiligheid van het bestel-verkeer. Hierbij speelt de werkgever een belangrijke rol. Werkgevers hebben namelijk een veel grotere invloed op verkeersveiligheid dan vaak gedacht wordt. Investeren in veiligheid leidt niet alleen tot minder slachtoffers maar ook tot minder kosten voor een ondernemer. Een schade kost aanmerkelijk meer dan men denkt terwijl er veel eenvoudige manieren zijn om schades te voor-komen.

In Noord-Nederland is in dit kader door Mobycon een aantal projecten uitgevoerd, waaronder ‘Veiligheid en Bereikbaarheid: het Incentive Systeem’ en ‘Pilot Bestelverkeer’. Deze projecten hebben vooral geleid tot een goed inzicht in de kosten van schadegevallen waarbij bestelauto’s betrokken waren. De belangrijkste resultaten zijn hieronder vermeld.

De bedrijfseconomische kosten van een ongeval
Ieder schadegeval is uniek. Dat geldt dus ook voor de bijbehorende kosten. De hogere verzeke-ringspremies en het eigen risico zijn voor wagenparkbeheerders direct herkenbare kostenposten. Toch zijn zelfs deze kosten vaak moeilijk te achterhalen, doordat ze ‘verdisconteerd’ zijn in het contract met de leasemaatschappij.

Helaas houdt het bij een ongeval niet op met deze directe kosten voor het bedrijfsleven. Om de totale kosten van een ongeval te bepalen dienen ook de indirecte kosten van bijvoorbeeld tijdver-lies, vervangend vervoer, letselschade, imagoschade en administratie te worden meegenomen. Zo kunnen de kosten voor het bedrijfsleven dus behoorlijk oplopen, waardoor het steeds meer loont om op structurele wijze aan schadepreventie te doen.

Op grond van 25 onderzochte cases binnen het project ‘Pilot Bestelverkeer’ kunnen de volgende conclusies worden getrokken:

• Bedrijven zijn pas bereid om aan schadepreventie te doen wanneer de schade- en verzeke-ringskosten een substantieel deel van de totale bedrijfskosten uitmaken. Dit betekent dat schadepreventie vermoedelijk het beste aanslaat bij zogenaamde professionals (koeriers, distributiebedrijven, etc.), omdat hier het aandeel van de autokosten (en van de schade- en verzekeringskosten) aanzienlijk is.
• De schade- en premiekosten als percentage van de directe bedrijfskosten kan variëren van minder dan 1% (bouw-, service- en installatiesector) tot meer dan 2% (koeriersbedrijven). Hierbij is geen rekening gehouden met alle bijkomende kosten zoals tijdverlies, schade aan lading, ziekteverzuim, etc.
• Zelfs bij relatief lichte schades treedt vaak een tijdverlies van minimaal 2 uur per schadege-val op (€ 50-70 per schade). Daarnaast is bij een groot aantal bedrijven sprake van een eigen risico. Dit varieert van zo’n € 130 tot € 500, maar hogere kosten (tot € 3500) komen ook voor. Vervangend vervoer leverde in een paar gevallen een extra kostenpost op, met een maximum van € 214. In tien van de getoonde schadegevallen was de tegenpartij schuldig, en konden de meeste kosten worden verhaald. Toch bleef één partij nog met een scha-de van ruim € 1000 zitten. Tenslotte hebben zeven bedrijven te maken met een terugval in de no-claim korting; bij één bedrijf bedroeg dit zelfs ruim € 1000 over de komende 4 jaar.
• In extreme situaties kan het tijdverlies als gevolg van een schade een aantal dagen bedragen voor het opruimen en herinrichten van de laadruimte van zowel de eigen als de vervangen-de auto.
• De kosten van het eigen risico blijken in de praktijk vaak slechts een fractie te zijn van de totale financiële kosten van een schade. In een aantal gevallen blijken de financiële kosten 2, 3 of zelfs 6 keer zo hoog te zijn als de kosten van het eigen risico.

Cases:
Laagstaande zon
De medewerker van een installatiebedrijf is door de laagstaande zon verblind en veroorzaakt met zijn be-stelbus een botsing. Naast de kosten van het eigen risico (€ 500,-) is het installatiebedrijf nog eens € 351,- kwijt aan derving van inkomsten door het tijdverlies dat veroorzaakt wordt door het invullen van het scha-deformulier, wachten en wegbrengen/ophalen van de bestelbus bij het schadeherstelbedrijf. Totale kosten voor de werkgever (die niet vergoed worden door de verzekeraar): € 851,-.

Achteruitrijden
Een medewerker van een winkel rijdt zijn bestelauto op een parkeerplaats achteruit tegen een personenau-to aan. De schade is aanzienlijk, waardoor het eigen risico van € 750,- wordt aangesproken. De bijko-mende kosten van € 1.050,- worden veroorzaakt door de terugval in no-claim, letselschade en vervangend vervoer. Totale kosten voor de werkgever (die niet vergoed worden door de verzekeraar): € 1.800,-.

De gemiddelde financiële kosten van de 25 geregistreerde ongevallen met bestelauto’s bedragen € 690,-, bestaande uit € 273,- ‘eigen risico’, € 249,- tijdverlies en € 169,- aan overige kosten (o.a. vervangend vervoer). Het betreft hier uitsluitend ‘kleine’, maar wel veel voorkomende, schades. Voor vergelijkbare schades met vrachtauto’s moet met het drievoudige (circa € 2.000,-) rekening worden gehouden.

Preventie, maar hoe?
Preventiemaatregelen om ongevallen te voorkomen zijn er in vele soorten, zowel voor het management als voor de chauffeur. Globaal zijn de preventiemaatregelen te verdelen in:

• het stimuleren van bewustwording en gedrag door bijvoorbeeld het invoeren van een schade-registratie, het monitoren van het rijgedrag of een ervaren chauffeur mee laten rijden met nieuwe chauffeurs.;
• technische systemen zoals spiegels, camera’s, begrenzers, boordcomputers, bandenkeuze, etc.

Wanneer deze zaken worden ingebed in alle aspecten van de bedrijfsvoering dan is er sprake van een zogenaamde ‘Safety Culture’. In veel gevallen zullen verzekeraars actief of passief bedrijven stimuleren om een schadepreventiebeleid op te zetten. Dit kan in de vorm van het verzorgen van voorlichting aan chauffeurs, een goede registratie en terugkoppeling van schades, korting op de premie op basis van afspraken over schadepreventie, etc.

Safety Scan
Het Ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft, in samenwerking met de brancheorganisaties EVO, KNV, TLN en VERN, de ‘Safety Scan’ ontwikkeld. Met deze scan kunnen bedrijven een zelfevaluatie uitvoeren om de sterkte en zwakte van hun veiligheidsbeleid in beeld te brengen. De Safety Scan levert vervolgens een advies op maat met maatregelen voor het bedrijf. Bovendien bevat de scan de ‘Safety Monitor’, een hulpmiddel om schades en boetes te registreren en te analyseren. De Safety Scan is zowel te gebruiken voor bedrijven met bestelauto’s als met vrachtwagens.

Safety Scan, op weg naar een veiliger en zuiniger bestel- en vrachtverkeer in Noord-Nederland
Het inzicht in de bedrijfseconomische kosten van schades en ongevallen bleek een goede ingang te zijn om bij bedrijven binnen te komen. In samenwerking met TLN en EVO, en in opdracht van het samenwerkingsverband Noord-Nederland, werd een projectmatige aanpak ontwikkeld om de bedrijven met de grotere bestel- en/of vrachtwagenvloten te benaderen:

1. Medewerkers van Mobycon en TLN maken een afspraak met de directie of wagenparkbeheerder om de Safety Scan uit te voeren.
2. Vervolgens wordt op locatie de Safety Scan uitgevoerd. Het doorlopen van de Safety Scan duurt gemiddeld zo’n anderhalf uur,
3. Tegelijk met het uitvoeren van de Safety Scan geeft de adviseur informatie over de bedrijfseconomische kosten van schades en ongevallen. Voor veel managers blijkt dit een eyeopener, waardoor zij zich meer bewust worden van de noodzaak tot schadepreventie.
4. Na afloop van de Scan krijgt het bedrijf een tailormade advies voor schadepreventie toegestuurd.
5. Deelnemers aan de Safety Scan worden uitgenodigd om deel te nemen aan een serie workshops, waarin de bedrijven onderling ervaringen uitwisselen ten aanzien van schadepreventiebeleid.

Na het succes van deze aanpak in Noord-Nederland wordt dezelfde aanpak sinds begin 2007 ook gevolgd in de Stadsregio Arnhem Nijmegen (KAN) en in de provincie Overijssel.

Bevindingen van de Safety Scan aanpak in Noord-Nederland
In Noord-Nederland loopt het project nu voor het derde jaar. De opdrachtgever is het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) . (SNN is een samenwerkingsverband van de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. Het project Safety Scan is een initiatief van de Werkgroep Goederenvervoer van SNN). Per jaar wordt bij circa 50 bedrijven de Safety Scan uitgevoerd door adviseurs van Mobycon of TLN. Het betreft bedrijven met bestel- en/of vrachtauto’s.

Uitgevoerde scans
Na het eerste jaar is een enquête gehouden onder de deelnemende bedrijven (In totaal hebben in het eerste jaar 44 bedrijven meegedaan aan de Safety Scan. Hiervan hebben 33 bedrijven (75%) achteraf telefonisch of per e-mail een vragenlijst ingevuld over hun ervaringen met de Safety Scan), waarbij overwegend positief werd gereageerd op de Safety Scan:

• Door bedrijven actief te benaderen is het gebruik van de Safety Scan enorm toegenomen.
• 73% van de bedrijven vindt de Safety Scan nuttig tot zeer nuttig.
• 70% van de bedrijven vindt dat de Safety Scan een goed beeld geeft van het huidige schadepreventiebeleid binnen het bedrijf.
• Bij 70% van de bedrijven heeft het uitvoeren van de Safety Scan een aantal verbeterpunten opgeleverd.
• 24% van de bedrijven heeft naar aanleiding van de Safety Scan al maatregelen genomen, waaronder bewustwording van de werknemers vergroten, schades beter registreren, met leiding gesproken.
• 61% van de bedrijven is van plan binnen 1 jaar maatregelen te gaan nemen (zie grafiek).
• Bijna 50% van de bedrijven is van plan op korte termijn het schaderegistratiesysteem te gaan gebruiken.
• 42% van de bedrijven staat open voor het bijwonen van regionale bijeenkomsten met betrekking tot schadepreventie.

Omdat in de Stadsregio Arnhem Nijmegen (KAN) en de provincie Overijssel het project pas in 2007 is gestart, is het nog te vroeg de ervaringen daarvan hier te vermelden.

Workshops
In het tweede jaar is in Noord-Nederland ook een drietal workshops georganiseerd waarbij zowel grote als kleine bedrijven ervaringen op het gebied van schadepreventie met elkaar konden uitwisselen. De bijeenkomsten werden aan het einde van de middag en begin van de avond georganiseerd, en ook hier waren de ervaringen positief. Enkele praktische tips zijn weergegeven in onderstaand kader.

Tips uit de praktijk: rijgedrag

• Bij aanname en selectie van nieuwe chauffeurs vragen naar de verzekeringspolis van de eigen auto. De no-claim korting geeft een goede indicatie van het privé-rijgedrag. Idem vragen naar strafpunten in Duitsland.
• Bij aanname en selectie van nieuwe chauffeurs aangeven dat er een strikt schadepreventiebeleid van kracht is.
• Tijdens de proeftijd van een nieuwe chauffeur een ervaren chauffeur mee laten rijden om rijgedrag te observeren.
• Personeel consequent aanspreken op rijgedrag, bijvoorbeeld altijd achteruit inparkeren, niet bellen en radio uit tijdens manoeuvreren.
• Zorg ervoor dat chauffeurs zich goed voorbereiden, waardoor hun gemoedstoestand tijdens de rit verbetert.
• Bij dubbele bezetting: co-chauffeur moet altijd uitstappen bij het achteruitrijden.

Tips uit de praktijk: schades en boetes

• Zorg dat zo snel mogelijk nadat de schade is veroorzaakt een gesprek gevoerd wordt met de betrok-ken chauffeur.
• Organiseer een sessie met chauffeurs met foto’s van schades met de daarbij behorende kosten (ei-gen risico, premieverhoging, productieverlies, schade aan lading, etc.).
• Overhandig boetes en brieven over schades niet op kantoor, maar stuur ze op naar het huisadres van de chauffeur, zodat ook de partner op de hoogte raakt.
• Meestal wordt 80% van de schades veroorzaakt door 20% van de chauffeurs. Richt dus de aandacht op deze chauffeurs: praatsessies, herhalingstrainingen en afspraken maken over reductie van het aantal schades.
• Maak in de kantine (de kosten van) de schades in een bepaalde periode zichtbaar in de vorm van een schadebarometer.

Wat levert preventie op?
Uiteraard is het moeilijk om in algemene termen aan te geven wat schadepreventiebeleid binnen bedrijven kan opleveren. Maar dat schadepreventie echt kan lonen toont de Van der Heide Groep, een gespecialiseerd technisch installatiebedrijf met 120 bestelauto’s . In totaal 80% minder schades was de ‘opbrengst’ van een continue bewustwordingscampagne in de eerste zes maanden. Door chauffeurs consequent aan te spreken en te confronteren met hun rijgedrag en door het bespreken van schadestatistieken bespaart dit bedrijf zo’n € 30.000,- per jaar.

Niet bij ieder bedrijf zal de directe besparing zo groot zijn. Bij Tielbeke Transport heeft het schadepreventiebeleid geleid tot een lichte daling (circa 5%) van het aantal schades. Dit komt mede door het feit dat Tielbeke Transport de laatste jaren het accent verschoven heeft van internationaal vervoer naar winkeldistributie, waar de kans op schades veel groter is. Bij een ander transportbedrijf, Tiltrans Noord BV te Burgum, heeft het schadepreventiebeleid inmiddels geleid tot 10-12% minder schadekosten.

Het invoeren van preventieve maatregelen kan al vanaf het begin leiden tot financiële voordelen door:

• lagere kosten voor eigen risico
• lagere verzekeringspremies
• minder indirecte kosten (tijdverlies, administratie, vervangend vervoer, etc.).

Zoals reeds hierboven beschreven blijken deze kosten bij een ‘kleine’ bestelautoschade al snel op te lopen tot circa € 700,-. Voor grote vrachtwagens is dit al snel een veelvoud.

Case
Door het voeren van een gericht schadepreventiebeleid heeft Holland SB Logistiek een besparing van 25% op de verzekeringspremies behaald. Deze logistieke dienstverlener kon aantonen dat het tegenwoordig een duidelijk lager risicoprofiel heeft dan in het verleden. Daarnaast heeft het bedrijf een uniek stimuleringsfonds ontwikkeld, waardoor chauffeurs die schadevrij rijden een bonus kunnen ontvangen.

Safety Scan: maak(t) bedrijven bewust
De Safety Scan aanpak wordt nu door Mobycon en TLN toegepast in Noord-Nederland, Stadsregio Arnhem Nijmegen en de provincie Overijssel. Hoewel de methode arbeidsintensief is, zijn de ervaringen van de bedrijven tot nog toe positief:

• door het actief benaderen van bedrijven wordt de Safety Scan veel meer toegepast dan anders het geval zou zijn geweest;
• de Safety Scan wordt niet alleen uitgevoerd bij bedrijven die toch altijd al voorop lopen, maar ook door bedrijven die eigenlijk helemaal niet bezig zijn met schadepreventie;
• de workshops waarbij de uitwisseling van ervaringen en praktische tips voorop staat vallen in goede aarde en worden heel positief gewaardeerd.

De Safety Scan aanpak van Mobycon en TLN kan natuurlijk ook eenvoudig worden toegepast in andere regio’s in Nederland. Op deze wijze kunnen nog meer bedrijven bewust worden gemaakt van de noodzaak tot schadepreventie, zodat ook zij hun bijdrage kunnen leveren aan een veiliger bestel- en vrachtverkeer in Nederland.