[01-01-2004]
Roel Houwing, ROV Friesland
Peter Snoeren en Thijs van Duijn, Verkeersadviesburo Diepens en Okkema
Het gezicht van verkeersveiligheid
Het regionale verkeerseducatiecentrum (VEC) geeft letterlijk een gezicht aan de mensgerichte aanpak van verkeersonveiligheid in de provincie Friesland. De provincie heeft een coördinerende, initiërende en stimulerende rol in het bestrijden van verkeersonveiligheid. Een regionaal VEC is hierin een ide? instrument met verschillende functies:
- Het VEC is een oefencentrum voor en uitvoerder van praktijkgerichte verkeersveiligheidstrainingen voor verschillende doelgroepen (16 tot 25 jarigen, automobilisten, brandweeropleidingen, ouderen, bedrijven, e.d.).
- Het VEC is een opleidingscentrum voor rijschoolhouders, onderwijzend personeel en andere intermediairs.
- Het VEC is een kenniscentrum op het gebied van voorlichting, verkeerseducatie en trainingen.
- Het VEC is ontwikkelaar van nieuwe producten en afzender van regionale voorlichting- en communicatiecampagnes.
- Het VEC is een centrum voor het houden en toetsen van examens.
Het VEC hanteert een groeimodel, waarbij vanuit een stabiele basis de activiteiten en betrokken partijen kunnen worden uitgebreid. In het voorjaar van 2004 opent als eerste het verkeersoefencentrum haar deuren. In een later stadium kunnen ook publieksfuncties zoals tentoonstellingen, beurzen, stimulatoren en 'edutainment' aan het VEC worden toegevoegd. Het concept leent zich goed voor een vertaling naar andere provincies. Zodoende kan een netwerk van dergelijke centra ontstaan.
Een andere aanpak
In Nederland - en dus ook in Friesland - is de afgelopen decennia via Duurzaam Veilig fase 1 veel aandacht besteed aan een integrale aanpak van verkeersonveiligheid. Relatief de meeste aandacht gaat echter uit naar een verbetering van de infrastructuur. Daarmee zijn veel resultaten behaald. Nu is er echter een afvlakking van de resultaten zichtbaar. Uit ongevallenanalyses is de laatste jaren gebleken dat de belangrijkste oorzaak van ongevallen verschuift van locatiegerelateerd naar gedragsgerelateerd. De aandacht gaat daarom nu van het aanpakken van black-spots, naar de inzet van voorlichting, educatie en handhaving gericht op specifieke doelgroepen. Er ligt dus een sterkere nadruk dan in verleden op uitvoering van mensgerichte aanpak.
Actie '25%
Meer aandacht voor de mensgerichte aanpak vraagt om aanpassing van de organisatie. De provincie wil op dit gebied samen met gemeenten trekker van ontwikkelingen zijn en schept de daarbij horende voorwaarden. Een nieuwe actie '25% is opgestart, waarin het VEC een centrale rol speelt. Doel van de actie is om het aantal doden en (ziekhuis)gewonden in het Friese verkeer te verminderen met 25% in het jaar 2010 ten opzichte van de jaren '97, '98 en '99. Het is een vervolg op de succesvolle Actie '25%.
De nieuwe actie stimuleert een aanpak met name op het gebied van educatie, handhaving en voorlichting. Deze actie heeft de volgende kenmerken:
1. Afspraken van de provincie met elke gemeente afzonderlijk over de gemeentelijke taak binnen Permanente Verkeerseducatie (PVE);
2. Opstellen beleidsplannen, waarvoor gemeenten een startbijdrage ontvangen;
3. Gemeenten stellen een actieplan met een jaarwerkplan voor 2004. Hiervoor kent de provincie de gemeenten een planpremie toe;
4. De provincie ondersteunt de uitvoering van de werkplannen met de inschakeling van organisaties als Stichting Bevordering Verkeerseducatie (SBV), Schoolbegeleidingsdienst GCO fryslan en 3VO. Hiervoor zijn financiële middelen uit de doeluitkering beschikbaar.
De totstandkoming
Het initiatief tot een Verkeerseducatiecentrum is in 2000 genomen door het ROV-Friesland. De 'mensgerichte' verkeersveiligheidaanpak in Noord-Nederland zou hiermee een impuls moeten krijgen. Allereerst is gestart met een haalbaarheidsonderzoek en 'krachtenveldanalyse' om het draagvlak te peilen. Dit draagvlak bleek aanwezig en vervolgens is op basis van ervaringen met het 'Mobilion' in Utrecht en 'Go Infra' in Harderwijk - een eerste opzet voor het VEC gemaakt met begroting en schetsontwerp. Als locatie voor het VEC is de voormalige slipbaan van de KNAC in Drachten geselecteerd. Het Verkeersveiligheids Centrum Rozendom (VVCR) is uiteindelijk & in goede samenwerking met de koepel van rijschoolhouders in Noord-Nederland en de Stichting Bevordering Verkeerseducatie (SBV) - gekozen als exploitant voor het VEC. Inmiddels is er een bedrijfsplan en exploitatieplan opgesteld. Zowel de provincie Friesland als de gemeente Smallingerland hebben een financiële bijdrage verleend in de aanlegkosten om de start en exploitatie van het verkeersoefencentrum mogelijk te maken.
Wie participeren in het VEC?
De participanten in het VEC zijn de overheden provincie Friesland en gemeente Smallingerland, organisaties als SBV, 3VO en de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden en bedrijven als VVCR en CBR. Met een aantal organisaties en bedrijven wordt nog gesproken over mogelijke participatie. Het groeimodel gaat uit van een compacte start en een verbreding van het aantal participanten en activiteiten in de loop der jaren. Rijschoolhouders die lid zijn van de SBV kunnen, tegen betaling van lidmaatschapsgeld, gebruikmaken van het VEC. Ook zijn er contacten met het bedrijfsleven, zoals automobielbedrijven, transportondernemers en verzekeringsbedrijven, om mogelijk in het centrum te participeren. Met het CBR is overleg gaande over de vestiging van een van de examencentra in Drachten. Het is de wens dat uiteindelijk ook de Rijopleiding In Stappen (RIS) op het VEC kan worden uitgevoerd.
Hoe verder?
In oktober 2003 is de samenwerkingsovereenkomst tussen de partners die participeren gesloten. Ook is door de partners die later willen aansluiten een intentie-overeenkomst getekend. In het voorjaar van 2004 zal het VEC de poorten openen en zullen de eerste activiteiten worden uitgevoerd. De doorgroei van het centrum zal ondertussen verder worden begeleid. Het streven is dat medio 2008 alle geplande activiteiten door het centrum worden uitgevoerd.
