Elektrisch rijden en opladen: een uitdaging voor gemeentelijk parkeerbeleid

De ontwikkelingen op het gebied van elektrisch vervoer lijken in een stroomversnelling te komen. Er komen steeds meer kleine elektrische voertuigen op de markt die een steeds serieuzer alternatief vormen voor de tweede auto. Ook zullen plug-in hybride voertuigen zoals de Opel Ampera en de Toyota Prius plug-in hybride een aantrekkelijk alternatief vormen voor de traditionele auto met verbrandingsmotor. Mede dankzij de aantrekkelijke belastingwetgeving voor energiezuinige auto’s in Nederland hebben de fabrikanten en autodeskundigen hoge verwachtingen van de komst van deze auto’s. We weten immers allemaal wat belastingwetgeving kan doen voor de verkoop van energiezuinige auto’s. Er zijn twee grote uitdagingen als het gaat om de ontwikkeling van elektrisch vervoer: de batterijen en de oplaadpunten. Wat betreft de oplaadpunten liggen er grote uitdagingen en kansen op het gebied van parkeren. Een auto die oplaadt is immers ook een auto die parkeert. Het is daarom belangrijk om binnen het vakgebied parkeren  na te denken over de toekomst.

Verschillende scenario’s
Ook als beleidsmaker parkeren is het belangrijk na te denken over de rol en houding die je als beheerder van de openbare ruimte aanneemt. Dit gaat bijvoorbeeld over vragen als: moeten we zelf investeren of afwachten tot de markt zelf initiatief neemt? Willen we voor elektrisch vervoer uitzonderingsposities creëren of behandelen we elektrisch vervoer op gelijke wijze als niet elektrisch vervoer? Hebben we als overheid een voorbeeldrol en wat zijn de effecten van het bieden van parkeercapaciteit voor elektrische voertuigen op mijn parkeerbalans?  Door je eigen rol en houding te definiëren stel je jezelf in staat om keuzes in een groter kader te plaatsen. Hierdoor hoef je niet telkens opnieuw dezelfde afwegingen te maken op het moment dat een initiatiefnemer ergens een oplaadpunt voor elektrisch vervoer wil laten plaatsen. Voor het bepalen van deze rol heeft Mobycon vier scenario’s opgesteld die we gebruiken om samen met gemeenten de rol en houding te bepalen. Zo’n scenario is geen zwart-wit keuze maar geeft wel een richting aan: het bepaalt de visie van een gemeente op het faciliteren van oplaadpunten. Deze scenario’s zijn hieronder weergegeven.

 

Passief	Geen actie, een gemeente is geen actor in het speelveld en stelt de openbare ruimte niet beschikbaar voor oplaadpunten. Oplaadpunten zijn een individueel belang en dienen daarom gerealiseerd te worden op eigen terrein (zowel particulier als bedrijven).
Passief faciliteren	Een gemeente wil ontwikkelingen op het gebied van elektrisch vervoer met kritisch oog voor het algemeen belang faciliteren. Aanvragen voor laadpunten in de openbare ruimte vanuit particulieren en/of marktpartijen worden onder kritische voorwaarden gefaciliteerd.
Actief faciliteren	Een gemeente wil elektrisch vervoer laten groeien en neemt daartoe actief contact op met aanbieders van oplaadpunten, stelt de openbare ruimte ter beschikking en communiceert actief over de mogelijkheden.
Initiëren	Een gemeente stelt vast dat elektrisch vervoer een belangrijk onderdeel is van een duurzaam beleid en investeert hierin. Deels door een actief beleid en deels door te investeren en bij te dragen aan de realisatie van oplaadpunten ten behoeve van elektrisch vervoer.

De E-stroomlijn
De scenario’s zoals hiervoor beschreven geven richting aan de positie en houding van een gemeentelijke organisatie ten aanzien van oplaadpunten voor elektrisch vervoer en de relatie die er ligt met parkeren. Door deze richting verder uit te werken kun je als gemeentelijke wegbeheerder daadwerkelijk beleidsuitgangspunten formuleren die je in de toekomst kunt hanteren bij mogelijke aanvragen en initiatieven rondom oplaadpunten voor elektrisch vervoer. Een kapstok die hiervoor gebruikt kan worden is de E-stroomlijn. E-stroomlijn is een, door Mobycon ontwikkelde, praktijkgerichte aanpak, die gemeente ondersteunt bij het opstellen van beleid, uitvoering en beheer voor het faciliteren van oplaadpunten.












Schematische weergave E-stroomlijn (copyright Mobycon 2010)

 

E-stroomlijn doorloopt de verschillende beleidsfasen voor het faciliteren van elektrische oplaadpunten. Basis hiervoor is de visie die een gemeente heeft op het onderwerp. Gaat een gemeente faciliteren of bijvoorbeeld initiëren? Als deze keuze is gemaakt stellen wij samen met de gemeente het beleid op. Hierin wordt, zoals het schema laat zien, niet alleen gekeken naar de verkeers- parkeerkundige aspecten (welke oplaadpunten plaats ik waar met welke spelregels), maar ook naar de wijze waarop de gemeente zaken organiseert (wie is waarvoor verantwoordelijk), financiert (kosten en opbrengsten) en communiceert (richting gebruikers, inwoners, bedrijven). Omdat er in de beleidsfase al rekening gehouden is met deze aspecten, kan de gemeente snel en praktisch aan de slag met de implementatie- en beheerfase. E-stroomlijn faciliteert hierin door het bieden van een spoorsgewijs actieplan.

Door het toepassen van E-stroomlijn worden veel vragen en dillema’s die een gemeenten heeft ten aanzien van oplaadpunten beantwoord en ingevuld. De twee meest voorkomende dillema’s willen wij u niet onthouden:

De plaats van een oplaadpunt
Een vraag waar veel gemeenten die actief zijn met het plaatsen van oplaadpunten mee worstelen is: waar zet ik die oplaadpunten nou neer? De Stichting E-laad biedt gemeenten namelijk aan oplaadpunten te plaatsen voor iedere 10.000 inwoners. Een belangrijke eerste afweging moet zijn of er al een concrete vraag vanuit een gebruiker naar een oplaadpunt bestaat die niet op eigen erf gerealiseerd kan worden. Indien dit namelijk het geval is kan het laadpunt op een locatie geplaatst worden waar het punt ook daadwerkelijk gebruik zal worden. Het is belangrijk te benadrukken dat het hier gaat om initiatieven vanuit de stichting E-laad die tot enkele laadpunten beperkt zijn. Dit om mogelijke precedentwerking voor te zijn.

Indien er geen concrete vraag is, zul je als gemeente een locatie moeten zoeken met zoveel mogelijk potentie voor gebruik in de praktijk. Ons advies hiervoor is het laadpunt te plaatsen op een locatie die geschikt is voor langparkeren. Volledig opladen kost bij een normaal laadpunt immers enkele uren. Daarnaast is opladen met name nodig na een langere verplaatsing. Een laadpunt is daarmee het meest functioneel op een locatie met een bovenregionale functie. Voorbeelden zijn bijvoorbeeld stationslocaties, hotelomgevingen en recreatieve locaties als winkelcentra, musea en theaters.

Oplaadpunten en parkeerregimes
 Een belangrijke afweging bij het plaatsen van een oplaadpunt is het bijhorende parkeerregime bij de toegewezen parkeerplaats. Afhankelijk van de mate waarin je als gemeente het elektrisch vervoer wilt stimuleren kunt u elektrische auto’s een uitzonderingspositie geven. Bijvoorbeeld door het parkeren met een elektrische auto gratis te maken in een zone waar sprake is van betaald parkeren. Hou hierbij rekening met de mogelijke groei van parkeerplaatsen met oplaadpunten in de toekomst: stel in uw beleid een maximum. Voor oplaadpunten in woongebieden waar inwoners geen oplossingen op het eigen erf kunnen realiseren ontstaat een lastig dilemma. Het opladen van elektrische voertuigen gebeurt daar voornamelijk ’s nachts. Tegelijkertijd zijn dan wel alle bewoners thuis en is er voor elke auto een eigen laadpunt en gereserveerde parkeerplaats nodig. Hierdoor neemt de flexibiliteit in het gebruik van de beschikbare parkeerruimte af. Dit kan in woonwijken die nu al kampen met capaciteitsproblemen zorgen voor extra parkeerproblemen. Hierbij moet de publieke opinie niet onderschat worden!


Ervaring is de beste leerschool
Belangrijk is te beseffen dat elektrisch vervoer nog in de kinderschoenen staat en dat alle partijen nog steeds zoekende zijn in wat de ontwikkeling met zich mee gaat brengen. De beste manier om daar achter te komen is door ervaring op te doen en in beweging te komen. Met bestaande initiatieven zoals bijvoorbeeld de Stichting E-laad hebben gemeenten de mogelijkheid om deze ervaring op te doen zonder grote kosten te maken. Het hoeft daarom niet altijd erg te zijn als mos vooralsnog het enige groene is aan de parkeerplaats voor het opladen van elektrische voertuigen.…