[15-10-2000]
Wat is cvv?
Collectief vraagafhankelijk vervoer staat volgens de Wet Personenvervoer voor openbaar personenvervoer op afroep, waarmee eenieder kan reizen. De opkomst van het gehandicaptenvervoer en de behoefte aan kleinschalig vervoer waren aanleiding voor een subsidieregeling die is vastgelegd in het Besluit Personenvervoer van juni 1997. Onder bepaalde voorwaarden kunnen openbaar-vervoersubsidies ook voor cvv worden gebruikt. In het stappenplan wordt cvv ruimer gesteld; collectieve vervoersystemen die voor iedereen toegankelijk zijn ongeacht of de cvv-subsidieregeling van toepassing is.
Kenmerken cvv
- vervoer op afroep (vraagafhankelijk)
- toegankelijk vervoer voor (bijna) iedereen
- vervoer van deur/halte tot deur/halte
- vervoer per (rolstoel)taxi of taxi-bus (maximaal acht personen)
- uitgevoerd door professionele chauffeurs
Hoe maak ik cvv?
Om tot cvv te komen moet een aantal stappen worden doorlopen. Het stappenplan gaat in op vervoerkundige, financi?, organisatorische en communicatieve aspecten. Elke stap wordt afgesloten met een besluit. De stappen om tot een cvv-systeem te komen, zijn:
1. Onderzoek wenselijkheid
Eerst wordt het probleem in kaart gebracht en bezien of cvv het middel of de oplossing kan zijn en worden doelstellingen geformuleerd.
2. Ontwikkeling
Tot de ontwikkelingsstap behoren alle activiteiten die moeten worden uitgevoerd vanaf het moment dat cvv als mogelijke oplossing is erkend tot en met het opzetten van het organisatorisch, financieel en vervoerkundig plan in de vorm van een ontwikkelingsnotitie.
3. Aanbesteding
Het cvv-systeem zal veelal via een openbare (Europese) procedure worden aanbesteed. Ten behoeve van de aanbesteding maken de betrokken overheden onderling afspraken om ze vast te leggen in een samenwerkingsovereenkomst.
4. Uitvoering
Naast het vervoer moet er een beheersorganisatie komen en een effectieve controle plaatsvinden.
Stap 1: wenselijkheid van cvv
Bij het opzetten van cvv is allereerst de vraag waarvoor cvv de oplossing moet zijn. Is het een oplossing voor een bestaand probleem of is het cvv juist bedoeld om problemen te voorkomen? Verschillende partijen (ambtenaren verkeer en vervoer, welzijn/sociale zaken en belangengroeperingen) zullen zich over deze vraag moeten buigen. De 'wenselijkheid' bestaat uit de volgende onderdelen:
Belangrijk is de probleem- en doelstelling helder te hebben. Antwoord op de volgende vragen kan duidelijkheid scheppen:
- Is er voldoende openbaar vervoer? Is de productenrange van het huidige openbaar vervoer voldoende afgestemd op de vraag? Is de bereikbaarheid en toegankelijkheid voor iedereen gewaarborgd? Hoe is de financi? situatie van het openbaar vervoer?
- Hoe is de vervoervoorziening in het kader van de Wet Voorzieningen Gehandicapten (WVG)? Welk kostenniveau hoort daarbij? Zijn de kosten beheersbaar?
- Wil men voorzienend zijn voor de eigen gemeente, voor de regio en sluit het cvv aan op het openbaar vervoer? Moeten verschillende groepen worden onderscheiden die apart worden gesubsidieerd?
Met een cvv-concept worden de volgende doelstellingen nagestreefd:
1. voorzien in een adequate vervoervoorziening voor mensen met een mobiliteitsbeperking (o.a. ouderen en WVG-ge?iceerden);
2. vergroten van de bereikbaarheid per openbaar vervoer van woongebieden;
3. verbeteren van de beschikbaarheid en het gebruik van het openbaar vervoer;
4. zorgen voor een duurzaam vervoersysteem dat financieel beheersbaar is door organisatorische en financi? integratie van nu nog gescheiden vervoersystemen;
5. het bieden van een product op maat (terugdringen autoafhankelijkheid);
6. vergroten van de sociale functie van het openbaar vervoer.
Doordat cvv een 'nieuw' aanbod schept voor de sociale functie van het openbaar vervoer, biedt cvv (naast de zes doelstellingen) goede mogelijkheden voor verdere optimalisatie van het reguliere openbaar vervoer.
Naast het vaststellen van de problematiek, de oorzaken en doelstellingen, is het belangrijk draagvlak te cre?n voor het nieuwe vervoersysteem. Een goede opzet van de projectorganisatie, duidelijke communicatie en tijdige afstemming met belangengroeperingen en bestuurders zijn essentieel om maatschappelijk en politiek draagvlak te verwerven en te behouden. Het is belangrijk te beseffen dat cvv met name complex is door de participatie van diverse partijen. Meestal moet op provinciaal en regionaal niveau overeenstemming worden bereikt.
Als voldoende draagvlak aanwezig lijkt om cvv op te gaan zetten, is het wenselijk een startnotitie op te stellen voor verdere besluitvorming. Op basis van dit document zal bestuurlijk de beslissing moeten worden genomen om al dan niet door te gaan met cvv. Als meerdere overheden gezamenlijk cvv willen ontwikkelen, kunnen dergelijke afspraken worden vastgelegd in de vorm van een intentieverklaring of samenwerkingsovereenkomst.
Stap 2: de ontwikkeling
In de stap ontwikkeling wordt het cvv verder gedetailleerd. Ook de financi?, organisatorische en communicatieve kant van cvv wordt hierin meegenomen. Zaken die in deze fase aan de orde komen:
- systeemkenmerken cvv: vervoergebied, doelgroep, servicegraad, relatie met openbaar vervoer e.d.
- tariefstelling
- WVG-zorgplicht en Traxx (bovenregionaal vervoer voor WVG-ge?iceerden)
- kosteninschatting vervoersysteem
- OV-subsidie voor cvv
Belangrijk is het communicatieplan aangezien vele partijen bij het cvv zijn betrokken zowel intern (proces) als extern (gebruikers). Op een gestructureerde manier kan met een communicatieplan draagvlak voor cvv worden gecre?d. In deze stap wordt ook over een projectorganisatie gesproken, die het cvv verder zal vormgeven en de implementatie gaat voorbereiden.
Bovenstaande elementen worden beschreven in een ontwikkelingsnotitie voor besluitvorming over het wel of niet doorgaan naar de volgende stap: het aanbesteden van cvv.
Stap 3: de aanbesteding
Het cvv zal veelal via een openbare (Europese) procedure worden aanbesteed. Voordat de procedure start, zullen de betrokken overheden die cvv wensen diverse afspraken moeten vastleggen in een samenwerkingsovereenkomst. Daarin gaat het vooral om het vastleggen van taken en de financi? verantwoordelijkheden gedurende de uitvoering van het cvv.
Op basis van een bestek kunnen ge?eresseerde bedrijven hun inschrijving opstellen. Een bestek bestaat uit een programma van eisen en diverse procedurele zaken. Voor de inhoud van het programma van eisen wordt informatie gebruikt die in de vorige stappen reeds is verzameld. Belangrijk is echter dat ook in het programma van eisen staat beschreven waarover de betrokken overheden tijdens de uitvoering willen worden ge?ormeerd (data, klachten) om te kunnen toetsen of eerder genoemde doelstellingen worden gehaald. Het is handig om tegelijk met het opstellen van het bestek een evaluatie-/monitoringsplan op te stellen.
De aanbestedingsprocedure eindigt met de gunning en de ondertekening van het contract.
Stap 4: de uitvoering
De uitvoering gaat pas van start na een periode van implementatie, waarin de vervoerder zijn organisatie gereed gaat maken voor de uitvoering. Activiteiten die hiervoor nodig zijn, worden in de inschrijving beschreven en door de opdrachtgever goed in de gaten gehouden.
Beheren en controleren
Wanneer het cvv start en klanten met het systeem kunnen reizen, moeten nog diverse werkzaamheden door de opdrachtgever(s) worden uitgevoerd om een goed werkend cvv te krijgen. Gedacht moet worden aan de verdere invulling van de beheersorganisatie die de uitvoering in de gaten houdt. Daar horen ook bij het uitvoeren van het monitoringsplan (data verzamelen, verwerken en analyseren), financi? afwikkeling van het vervoer en verdere implementatie van het communicatieplan (promotie-acties). De invulling van deze stap is afhankelijk van de keuzes en plannen die in eerdere stappen zijn gemaakt.
Het stappenplan cvv gaat vooral in op het proces om een nieuw vervoersysteem te realiseren. Gemeenten, regio's en provincies moeten zelf invulling geven aan het begrip cvv. Het rijk zal een duidelijk kader moeten scheppen voor de (toekomstige) financiering van cvv om verdere ontplooiing van het vervoersysteem mogelijk te maken.
Het Stappenplan CVV is een uitgave in de reeks verkeer en Vervoer van de VNG. Het is in 2000 verstuurd aan alle gemeenten. Extra exemplaren van het stappenplan kunt u bestellen bij de VNG-uitgeverij in Den Haag, tel (070) 37 38 888 of per fax: (070) 34 69 201. Kosten: 14, 75 euro
@auteur = Roswitha Sijs en Rob Ogink (Verkeersadviesburo Diepens en Okkema)
